Mantarlar hakkında yanlış inanışlar...
Refik
Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanı (RSHM) Doç. Dr. Mustafa Ertek,
zehirli mantarları zehirsizlerden ancak uzmanların ayırabildiğini
belirterek, halk arasındaki, ''yoğurtla yenen mantar zehirlemez'',
''pişirilen mantarda zehir yok olur'' gibi yanlış inanışlar sonucu
tüketilen zehirli mantarların, böbrek ve karaciğer yetmezliği, hatta
ölüme kadar gidebilen olumsuz sonuçlara yol açtığına dikkati çekti.
Ertek,
sonbaharın gelişiyle her yıl olduğu gibi mantar zehirlenmelerinde büyük
artış olduğunu, Ulusal Zehir Danışma Merkezine son 2 ayda 147 mantar
zehirlenmesi başvurusu yapıldığını bildirdi.
Halk
arasındaki, ''yoğurtla yenen mantar zehirlemez'', ''pişirilen mantarda
zehir yok olur'' gibi yanlış inanışlarla tüketilen zehirli mantarların,
böbrek ve karaciğer yetmezliği, hatta ölüme kadar gidebilen olumsuz
sonuçlara yol açtığı uyarısında bulunan Ertek, halk arasında ''hiçbir
bilimsel değeri bulunmayan'' şu inanışların bulunduğunu açıkladı:
-Yoğurtla yenen mantar zehirlemez.
-Pişirilen mantarda zehir yok olur.
-Mantarın zehri, sirkeli ve tuzlu suda kaynatılarak alınır.
-Kurutulmuş mantar zehirlemez.
-Çayırlarda yetişen mantarlar zehirli değildir.
-Koparıldığında rengi değişmeyen mantar zehirsizdir, iç kısmı mavileşirse zehirlidir.
-Ağaçlardaki mantarlar zehirsizdir.
-Zehirli mantar gümüş kaşıkla pişirilirse, kaşık kararır.
-Salyangozlar zehirli mantar yemez.
Zehirlenme vakalarına özellikle Marmara, Orta ve Doğu Karadeniz bölgelerinde rastlandığını anlatan Ertek, şöyle konuştu:
''Sonbahar
ve ilkbahar aylarında görülen yağışlardan sonra doğada yetişen
mantarlar bilinçsiz kişilerce tüketiliyor. Ülkenin hangi bölgesinde
yetişirse yetişsin, doğadan toplanan mantarlar kesinlikle
tüketilmemelidir. Çünkü, zehirli mantarları zehirsizlerden ancak
uzmanlar ayırabilir. Normal bir vatandaş bunları asla birbirinden
ayıramaz.''
-BELİRTİLER-
Zehirlenme
belirtilerinin mantardaki zehrin niteliğine göre değiştiğini,
belirtilerin bazı türlerde 2 saat, bazılarında ise 6 saatte ortaya
çıktığını belirten Ertek, ''Belirtilerin 2 saat içinde ortaya çıkması
hafif, 6 saat içinde ortaya çıkması ise ağır bir zehirlenme olduğunu
gösterir. Ağır seyreden mantar zehirlenmelerinde koma ve sonuçta ölüme
kadar giden sonuçlar görülebilir'' uyarısını dile getirdi.
Ertek,
2 saat içinde kendisini gösteren hafif zehirlenmelerde sersemlik, uyku
hali, tansiyon düşüklüğü, bulanık görme, yüz ve boyunda kızarma,
nabızda artış, ağızda metal tadı,bulantı ve kusma ile terleme
belirtilerinin görülebileceğini kaydetti.
Ertek,
mantar tüketildikten 6 saat sonra gelişen ağır zehirlenme türünde ise
bulantı, kusma, ishal, ateş, nabız artışı, karın ağrısı, karaciğer ve
böbrek bozuklukları ile bu organlarda yetmezliğe kadar gelişen sağlık
sorunlarının ortaya çıkabileceğini bildirdi.
-''114 ULUSAL ZEHİR MERKEZİNİ ARAYIN''-
Mantar
zehirlenmelerinde tedavinin genellikle bulgulara yönelik olduğunu
kaydeden Ertek, ağır vakalarda ise sadece RSHM'nden temin edilebilen
''antidot'' (panzehir) kullanıldığını söyledi.
Mantar
zehirlenmesi şüphesi taşıyanların ya da böyle bir vakayla karşılaşan
hekimlerin ''114'' Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nden bilgi
alabileceklerini vurgulayan Ertek, ''Mantar zehirlenmelerinde her yıl
büyük bir artış yaşanması nedeniyle daha geniş kesimlere ulaşmak için
hazırladığımız broşürleri de illere yolladık. Vatandaşlarımız bunlardan
da yararlanabilirler. Ayrıca başkanlığımızın internet sitesinden mantar
zehirlenmeleriyle ilgili bilgilere ulaşılabilir'' diye konuştu.
-''KÜLTÜR MANTARLARI RAHATLIKLA TÜKETİLEBİLİR''-
Sık
sık ''kültür mantarlarının tüketilmesinde sakınca olup olmadığı''
sorusuyla da karşılaştıklarını belirten Ertek, bu mantarların zehir
içermediğini ancak hijyenik koşullarda üretilmiş olmaları gerektiğine
dikkati çekti. Ertek, aksi halde besin zehirlenmesiyle karşı karşıya
kalınabileceği uyarısında bulundu.